Memphis-design: speelse patronen en hoe je ze nu gebruikt

Memphis-design is de speelse, bewust botsende stijl van de Memphis Group, een collectief van ontwerpers dat eind 1980 in Milaan ontstond rond de architect Ettore Sottsass. Denk aan felle pasteltinten naast primaire kleuren, zwart-witte kronkels, confettistippen, terrazzovlekjes en dikke geometrische vormen die op elkaar zijn gestapeld alsof een kind het deed. Het was een protest tegen smaakvol modernisme, en de patronen zijn nu overal, van verpakkingen tot merkillustraties.

Een korte geschiedenis van de Memphis Group

In december 1980 verzamelde Sottsass jongere ontwerpers, onder wie Michele De Lucchi, Nathalie Du Pasquier, George Sowden, Martine Bedin en Matteo Thun, in zijn appartement in Milaan. Een plaat van Bob Dylan, Stuck Inside of Mobile with the Memphis Blues Again, bleef maar herhalen, en de naam bleef hangen. De groep toonde haar eerste collectie meubels, lampen en objecten in 1981 in Milaan, tot een mengeling van verrukking en verontwaardiging.

Memphis-stukken gebruikten goedkope, vrolijke materialen zoals bedrukt kunststoflaminaat op plekken die voor edel hout waren bestemd, en mengden verwijzingen van voorstedelijke kitsch tot antieke architectuur. De Carlton-roomdivider van Sottsass, een totem van gekleurde laminaatplanken, werd het embleem van de stijl. Sottsass vertrok in 1985 en de groep zakte later in het decennium weg, maar haar look had zich al verspreid door mode, televisietoestellen en grafisch ontwerp.

Memphis-designkleuren en palet

Memphis-kleur draait om wrijving: zoete pasteltinten tegenover harde primaire kleuren en veel zwart en wit. Niets is gedempt, en niets hoort netjes bij elkaar te passen.

Een Memphis-patroon maken

Een overtuigend Memphis-patroon laagt drie dingen: een kleine herhalende textuur, een paar grote vlakke vormen en één met de hand getekend element zoals een kronkel. De textuur en vormen kunnen pure CSS zijn, waardoor ze op elk formaat scherp blijven. Meer patroontechnieken staan in CSS-patronen.

.memphis {
  background-color: #fdf6e3;
  background-image:
    radial-gradient(circle at 100% 0%, #29c5c5 0 22%, transparent 22.5%),
    linear-gradient(135deg, transparent 0 80%, #ffd23f 80%),
    radial-gradient(circle at 0% 100%, #ff5fa2 0 18%, transparent 18.5%),
    radial-gradient(circle, #1d1d1d 2px, transparent 2.5px);
  background-size: auto, auto, auto, 22px 22px;
}

1. 1

   Leg een rustige textuur

   Stippen, arcering of terrazzovlekjes in zwart op gebroken wit, klein en gelijkmatig.

2. 2

   Plaats twee of drie grote vormen

   Een cirkel, een driehoek en een halve maan in verschillende felle kleuren, deels buiten de rand van het beeld.

3. 3

   Voeg één kronkel toe

   Een dikke zwarte golflijn die een van de vormen kruist. Het is het detail dat Memphis zegt.

4. 4

   Laat een vrij vlak voor woorden

   Houd het midden of één kant rustig. Het patroon omlijst de boodschap; het loopt er nooit achter.

Memphis-lettertypen en belettering

Memphis-graphics gebruikten zelden fijne letters. De belettering was stevig, geometrisch of een beetje vreemd, en stond vaak schuin of binnen een vorm. Kies één zwaar of afgerond displaylettertype, zet het groot en laat het patroon het decoreren.

• Zware geometrische schreefloze letters voor koppen, in hoofdletters of vet in kleine letters.
• Afgeronde letters voor een zachtere, speelgoedachtige uitstraling bij kinder- en foodmerken.
• Tekst een paar graden gekanteld, of op een gekleurde vorm gezet, voor de uit balans geraakte look.
• Zwart of donker kobalt voor tekst, nooit pastel op pastel.

Memphis-design nu gebruiken

Memphis keerde in de jaren 2010 terug via verpakkingen, techillustraties en modeprints, en past nog steeds bij merken die leuk, jong en ongedwongen willen overkomen: snack- en drankmerken, speelgoedwinkels, kinderevenementen, creatieve studio’s, speelse apps. Het past veel minder bij banken, klinieken en advocatenkantoren, omdat hun klanten geruststelling zoeken, geen grap.

Leesbaarheid is het moeilijke bij elke stijl met patroon. In Gradiently verplaatst een Mark zijn rustigste gebied achter de woorden, dempt drukke details in de buurt en kiest per regel lichte of donkere inkt, wat precies het probleem oplost dat een Memphis-opmaak creëert. Voor meer van deze energie zie je gedurfd grafisch ontwerp, speelse branding en het neondecennium eromheen in jaren 80-esthetiek. Voor het modernisme waartegen Memphis in opstand kwam, lees je Bauhaus-design.